Kinh tế - Chính tri
Bàn tay sạch kiểu Trung Quốc
04/12/2013 10:21:12 SA
Federico Rampini
 
Một trận động đất theo kiểu “Bàn tay sạch” ở Bắc Kinh đang làm rung chuyển thế giới của những quan chức cao cấp của Đảng cộng sản. Nhưng ai mới là những cái đích trực tiếp của chiến dịch tìm kiếm, bắt bớ và xét xử này? Những phiên tòa lớn, những cuộc xét xử ngoạn mục, từng là bước ngoặt lớn trong lịch sử Trung Quốc và có thể giải thoát đất nước khỏi nạn tham nhũng? Hay chúng ta đang đứng trước một cuộc chiến theo kiểu cổ điển và truyền thống, một cuộc đối đầu giữa những phe phái khác nhau trong Đảng, với mục đích duy nhất là củng cố vị trí cho nhân vật đang rất mạnh vào thời điểm này, tân Chủ tịch Tập Cận Bình? Có một điều chắc chắn là những gì đang xảy ra là hết sức đặc biệt. Những phiên tòa xét xử tham nhũng ở Trung Quốc không phải là điều mới mẻ, nhưng các vụ xét xử những nhân vật chính trị cấp cao vì tội danh này thì phải bao năm nay, kể từ thời Bè lũ bốn tên, mới diễn ra. Những phiên tòa ấy đã đánh dấu sự chấm dứt của cuộc Cách mạng Văn hóa và chủ nghĩa Mao. Đó là năm 1981, 32 năm đã trôi qua kể từ ngày hàng loạt nhân vật cao cấp trong Đảng đứng trước vành móng ngựa. Tội danh tham nhũng thường mang tính biểu tượng (với mức án cao nhất là tử hình) và chủ yếu nhắm vào hàng ngũ quan chức ở cấp thấp hoặc tầm trung, có mục đích làm gương cho công chúng về những biện pháp mà chế độ thực hiện chống lại những kẻ cơ hội. Nhưng những kẻ tham nhũng ở cấp cao hơn thì hầu như từ lâu đã được hưởng quy chế miễn trừ tố tụng. Bây giờ, không một ai là không thể động đến được nữa. Mới đây, Bạc Hy Lai, Ủy viên Bộ Chính trị và là Bí thư Trùng Khánh đã bị kết án chung thân. Ngay sau đó, người ta mở tiếp một cuộc điều tra lớn khác nhằm vào một nhân vật còn có ảnh hưởng lớn hơn nhiều. Đó là Chu Vĩnh Khang, người đứng đầu tất cả các lực lượng thực thi pháp luật ở Trung Quốc (cảnh sát, mật vụ, tòa án). Ở tuổi 70, Chu Vĩnh Khang đã nghỉ hưu. Nhưng gần cuối năm 2012, ông vẫn còn là người đứng đầu của Ủy ban Chính trị – Pháp luật trung ương Trung Quốc, một cơ quan đầy quyền lực. Không chỉ là Ủy viên Bộ Chính trị mà còn là một nhân vật then chốt trong Văn phòng Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chu Vĩnh Khang nằm trong nhóm những người có quyền lực tối cao trong việc điều hành đất nước từ Bắc Kinh. Trước đó, những nhân vật có ảnh hưởng lớn như Chu Vĩnh Khang chưa bao giờ bị điều tra về tội tham nhũng. Thế nhưng vào cuối tháng 8 vừa rồi, một cuộc điều tra gây sốc đã bắt đầu tiến gần đến Chu Vĩnh Khang. Hiện tại, ông chưa bị đụng chạm đến, nhưng cấp dưới ông đã bị “sờ gáy”. Cuộc điều tra hướng đến những “vi phạm kỷ luật” – từ nói giảm nhẹ để chỉ những cuộc điều tra vào tầng lớp quan chức cao cấp của Đảng – của 4 lãnh đạo cao cấp của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (Petro China). Nhân vật quan trọng nhất trong nhóm này là Tưởng Khiết Mẫn, từng là Tổng giám đốc Petro China, đã bị thẩm vấn. Nhưng cả Tưởng Khiết Mẫn và ba lãnh đạo còn lại đang bị điều tra đều trưởng thành dưới trướng của Chu Vĩnh Khang. Trước khi trở thành nhân vật cao cấp nhất nắm toàn bộ lực lượng bảo vệ pháp luật của Nhà nước và năm 2007, sự nghiệp của Chu Vĩnh Khang cất cát chính từ tập đoàn dầu khí này. Đối với những người trong cuộc và đang ở Trung Quốc, mục tiêu của cuộc điều tra lớn này chính là Chu Vĩnh Khang. Dù có bị đưa ra trước vành móng ngựa hay không, thì hình ảnh của Chu Vĩnh Khang trước dư luận đã trở nên xấu đi. Và tất cả đều coi Chủ tịch Tập Cận Bình là người chỉ đạo trực tiếp và thực sự của chiến dịch này. Vì ở Trung Quốc chưa có hệ thống tư pháp độc lập, nên mọi cuộc điều tra đối với tầng lớp chính trị cao cấp này đều phải có sự thông qua của nhân vật số 1 của Đảng, chính là Chủ tịch nước. Với quốc dân, Tập Cận Bình khẳng định ông sẽ tiến hành một cuộc chiến chống tham nhũng mà không loại trừ bất cứ nhân vật nào, dù lớn hay bé. Đối với đa số dân chúng, sự kiện gây chú ý nhất đối với họ chính là việc xét xử Bạc Hy Lai. Người đàn ông này cũng là một nhân vật cấp cao của Đảng, một “tiểu hoàng tử”, hậu duệ trực tiếp của những người từng là thành viên sáng lập của Đảng, như chính Chủ tịch Tập Cận Bình. Tập Cận Bình và Bạc Hy Lai cùng có những người cha cùng sát cánh bên nhau chiến đấu cùng Mao Trạch Đông. Sự kết dính mang tính lịch sử với chủ nghĩa Mao đã có ảnh hưởng lớn trong việc xây dựng hình ảnh của Bạc Hy Lai. Sau khi leo lên vị trí trong số những nhân vật hàng đầu của Đảng và giữ vai trò chủ chốt của Đảng ở Trùng Khánh, thành phố đông dân nhất Trung QUốc, Bạc Hy Lai được coi là một nhân vật đang khơi gợi lại chủ nghĩa Mao. Ông đã kêu gọi phát hiện và đánh giá lại những tư duy cộng sản. Bằng cách này, Bạc Hy Lai đã lấy được cảm tình của một bộ phận dân số lớn cảm thấy mình bị gạt ra khỏi sự bùng nổ kinh tế và bị trừng phạt bởi sự bất công xã hội. Bạc Hy Lai chân thành đến đâu thì còn phải bàn. Nhưng uy tín của ông có thời điểm rất cao. Mặc dù sử dụng những cách tranh luận theo kiểu cộng sản, nhưng Bạc Hy Lai lại là nhân vật trung tâm của một chiến dịch tiếp thị hình ảnh chính trị rất hiện đại. Điều đó nguy hiểm cho chế độ. Thay vì tạo lập hình ảnh của mình trong tầng lớp lãnh đạo cấp cao, Bạc Hy Lai lại phát triển uy tín của mình ở bên ngoài, dựa vào uy tín ở cấp quốc gia, trong công chúng. Đó được coi là một cuộc chiến chống lại các quy định của chế độ, khi các nhà lãnh đạo được đưa lên từ trong hàng ngũ của họ, chứ không phải do dân bầu ra. Chính vì thế, cuộc xét xử Bạc Hy Lai trở thành một trường hợp chưa có tiền lệ ở Trung Quốc. Chắc chắn có những người đồng chí lẫn kẻ thù trong Đảng của Bạc Hy Lai, đứng đầu là Tập Cận Bình, muốn cuộc xét xử này diễn ra. Lúc đầu, công luận cho rằng vụ án này thực ra là để bôi nhọ hình ảnh của Bạc Hy Lai, khi người ta đưa ra những ví dụ điển hình về cuộc sống xa hoa theo kiể phương Tây của ông. Vợ của Bạc Hy Lai, bà Cốc Khai Lai, bị tố cáo là được chồng tặng cho một biệt thự trị giá 3 triệu USD 10 năm trước. Con trai ông Bạc Hy Lai, Bạch Qua Qua, hiện đang họi tại Đại học Columbia ở New York, vào năm 2011 được cho là đã chi 131 nghìn USD để đi nghỉ ở châu Phi. Bạc Hy Lai bị tố cáo là có những khoản tiền lớn do mối quan hệ thân thiết với những doanh nhân rửa tiền. Tham nhũng, giàu có, suy đồi về đạo đức và ngoại tình (trong đó có chuyện tình ngoài hôn nhân của bà Cốc Khai Lai) là những “món ăn” quan trọng được đưa vào “bữa ăn” của người Trung Quốc nhằm lật đổ biểu tượng Maoít và chủ nghĩa bình quân mà Bạc Hy Lai theo đuổi. Nhưng trên thực tế, chiến dịch này mới thành công có một nửa. Uy tín của Bạc Hy Lai vẫn cao. Chính vì thế, các vị quan tòa đã lựa chọn sự bí mật, và từ phiên tòa không còn lọt ra những chi tiết nóng bóng nữa, cho đến khi họ ra thông báo cuối cùng về mức án tù chung thân. Những người lạc quan hy vọng rằng các phiên tòa như thế sẽ là những dấu hiệu đầu tiên cho thấy Nhà nước thực sự muốn chống lại nạn tham nhũng. Nhưng bên cạnh những phiên xét xử lớn như vậy, Tập Cận Bình lại tiến hành những chiến dịch mang ý nghĩa khác. Ông đã đưa ra cái gọi là 7 điều nguy hiểm từ phương Tây, trong đó có vấn đề “dân chủ theo Hiến pháp”, “các giá trị cơ bản về nhân quyền” và “nhà nước pháp quyền”. Bằng cách đưa ra tài liệu đó, Tập Cận Bình không hề có ý định mang lại sự minh bạch, thông tin cho công dân cũng như sự độc lập cho giới tư pháp. Trước khi lên đến đỉnh cao quyền lực của mình, Tập Cận Bình đã bị nhật báo Mỹ “The New York Times” vạch trần về các hoạt động thương mại của gia đình ông, với tài sản lên tới hàng trăm triệu USD.
 
 
Nguồn: Tuần báo Il Venerdi – Italia
 
TLTKĐB 01/11/13
Ý kiến của bạn